logo PTBIOCH

logo FEBS

Z ŻYCIA ODDZIAŁÓW

W dniu 26. listopada 2018 roku zmarł w Poznaniu prof. dr hab. Zenon Schneider ‒ wieloletni pracownik Katedry Biochemii (przemianowanej przed prawie 20 laty na Katedrę Biochemii i Biotechnologii) kolejno: w Wyższej Szkole Rolniczej i Akademii Rolniczej w Poznaniu. W latach 1972-75 był moim bezpośrednim opiekunem naukowym, gdy w Jego laboratorium przeprowadzałem doświadczenia do pracy doktorskiej.

Urodził się 10 maja 1934 roku w Dolinie ‒ mieście leżącym na południe od Lwowa, w rodzinie Liboriusza i Anieli Schneiderów. Po wojnie mieszkał początkowo w województwie zielonogórskim. Szkołę podstawową ukończył w Kargowej, a liceum ogólnokształcące w 1953 roku w Wolsztynie. Następnie studiował chemię i przez dwa lata fizykę na Wydziale Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Dnia 18 maja 1958 roku uzyskał dyplom magistra chemii z wynikiem bardzo dobrym. Zanim związał się z biochemią, w latach 1958-59 pracował w Biurze Zbytu Sprzętu Pomiarowo-Kontrolnego, a w latach 1959-1960, jako technolog, w poznańskich Zakładach Naprawczych Taboru Kolejowego. W latach 1960-1964 uczył chemii i fizyki w I Liceum Ogólnokształcącym im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu.

Z poznańską uczelnią rolniczą był związany od 1 lipca 1974 roku, kiedy podjął studia doktoranckie przy WSR. Pracę doktorską realizował z dużym zaangażowaniem pod opieką prof. dr Jerzego Pawełkiewicza. A efektem tego było uzyskanie już po dwóch latach stopnia naukowego doktora nauk rolniczych. Tematem pracy była Charakterystyka dehydratazy glicerolowej z Aerobacter aerogenes. Enzym ten ma w swym składzie koenzym B12, a prekursor tego koenzymu czyli witamina B12 był głównym obiektem badań prowadzonych wówczas w Katedrze. Od 1 lipca 1966 roku dr Zenon Schneider podjął pracę na stanowisku adiunkta. Jeszcze kilka lat po doktoracie praca badawcza dr Schneidera skupiała się na biochemii witaminy B12. Badania prowadził i w Polsce i w USA. Na uniwersytetach w Oklahoma City i w Chicago odbywał ponad 2,5 - letni staż podoktorski. Trwale w literaturze światowej zapisał się jako współautor dwóch publikacji, w których scharakteryzował wspomnianą dehydratazę glicerolową, bowiem artykuły opublikowane w 1966 roku w Acta Biochimica Polonica [1] i w 1970 roku w Journal of Biological Chemistry [3] są odnotowane w źródłowym wydawnictwie pt. Enzyme Nomenclature wydanym przez Komisję Enzymatyczną Międzynarodowej Unii Biochemii i Biologii Molekularnej. W dorobku Profesora Schneidera znajduje się jeszcze jedna praca opublikowana w 1981 roku w Archives of Biochemistry and Biophysics [4], w której znalazły się wyniki Jego eksperymentów przeprowadzonych w USA. Na podstawie wymienionego dorobku uzyskał w 1973 roku stopień doktora habilitowanego.

Po powrocie z USA, na początku lat 1970. dr Schneider włączył się w nowy dla Katedry nurt badawczy związany z przekazywaniem informacji genetycznej i biosyntezą białka. Jesienią 1972 roku, będąc oddelegowanym z mego pierwszego miejsca pracy, Zakładu Genetyki Roślin PAN w Poznaniu, przyszedłem do laboratorium dra Schneidera celem wykonania pracy doktorskiej. Zajęliśmy się początkowo polimerazą RNA izolowaną z chloroplastów liści jęczmienia. W toku badań podjęliśmy jednak próbę oczyszczenia innej, a wówczas nowoodkrytej polimerazy poliA. Metoda zastosowana przez nas (użycie ATP wyznakowanego we wszystkich atomach węglem 14C i wyłapywanie domniemanych produktów katalizowanej reakcji na filtrach z azotanu celulozy) dawała złudne wyniki, bowiem na filtrach tych nie adsorbował się oczekiwany produkt, czyli 14C-poliA, lecz radioaktywna adenina. A pojawiała się ona w rezultacie sekwencji reakcji katabolicznych katalizowanych przez enzymy obecne w badanym materiale roślinnym: apyrazę, nukleotydazę i nukleozydazę adenozynową. W rezultacie tych prac opublikowaliśmy dwa artykuły: jeden w 1975 roku w Analytical Biochemistry [5] a drugi w 1977 roku w Biochimica et Biophysica Acta [6]. Dr Schneider wykorzystywał potem przez jakiś czas wspomniane filtry do oznaczania aktywności nukleozydazy adenozynowej i innych enzymów. Warto odnotować inną pracę dr Schneidera, w której opisano przydatność żeli typu Sephadex do przechowywania uwięzionych w nich białek w stanie suchym [2]. (Osobiście skorzystałem z tej metody przesyłając w latach 1980. pocztą w suchym żelu pewien opisany przeze mnie i oczyszczony enzym angielskiemu badaczowi, który ustalił mechanizm reakcji katalizowanej przez ów enzym). Po latach, dr Schneider nadal wierny witaminie B12 napisał wraz z dr. Andrzejem Stroińskim książkę, w której podsumowali wiedzę chemiczną, biochemiczną oraz aspekty żywieniowe i medyczne dotyczące tej witaminy [7].

Poza pracą naukową, dr Zenon Schneider był oddanym dydaktykiem. Lubił pracę ze studentami, osobiście prowadził ćwiczenia z biochemii i opracowywał modele struktur błon biologicznych i białek oraz takich ważnych związków jak aminokwasy czy kwasy tłuszczowe i ich pochodne. Modele te opatentował. Współtworzył programy dla studentów, a niektóre zajęcia prowadził w języku angielskim. Wypromował jedną doktorantkę. Od połowy lat 1970. interesował się zjawiskami parapsychologicznymi. Działał w Wielkopolskim Stowarzyszeniu Różdżkarzy i przewodniczył Kołu Różdżkarzy przy Akademii Rolniczej w Poznaniu. Ponadto, szeroko propagował stosowanie mikroelementów, a także mikroorganizmów przerabiających różnego typu biomasę.

W 1988 roku za wspomnianą wyżej książkę uzyskał od Ministra Oświaty Nagrodę II stopnia, a w 1966 roku za osiągnięcia dydaktyczne Medal Komisji Edukacji Narodowej.

W 1998 roku dr hab. Zenon Schneider uzyskał tytuł profesora.

Był aktywnym i wyróżniającym się uczestnikiem naukowego życia środowiska biochemicznego. Prawie zawsze zadając intrygujące i stymulujące dyskusję pytania na seminariach i innego rodzaju spotkaniach naukowych; również po 2004 roku kiedy to przeszedł na emeryturę. Odszedł od nas człowiek o nietuzinkowej osobowości.

Rodzina, koledzy i pracownicy Katedry Biochemii i Biotechnologii oraz przedstawiciele studentów pożegnali Profesora 30 listopada na wiejskim cmentarzu w Jeżykowie.

Cześć Jego pamięci !                                                                                                                      

 

Wybrane i zacytowane wyżej prace Profesora:

[1] Schneider, Z. & Pawełkiewicz, J. (1966) Acta Biochim. Pol. 13, 311-328.

The properties of glycerol dehydratase from Aerobacter aerogenes, and the properties of the apoenzyme subunits.

[2] Schneider, Z., Stroiński, A. & Pawełkiewicz, J. (1968) Bull. Acad. Pol. Sci Biol.16, 203-204.

Thermostability of enzyme in the three-dimentional network of polysaccharide chains.

[3] Schneider, Z., Larsen, E. G., Jacobson, G. Johnson, B. C. & Pawełkiewicz, J. (1970) J. Biol. Chem. 245, 3388-3396.

Purification and properties of glycerol dehydrase.

[4] Schneider, Z. & Johnson,B. C. (1971) Arch. Biochem. Biophys. 14, 491-495.

Studies of the thermal dissociation of glycerol dehydrase.

[5] Schneider, Z. & Guranowski, A. (1975) Anal.Biochem. 68, 493-504.

Determination of labeled adenine by means of adsorption on cellulose nitrate filters: a sensitive method for estimation of nucleosidase activity.

[6] Guranowski, A. & Schneider, Z. (1977) Biochim Biophys. Acta 482, 145-158.

Purification and characterization of adenosine nucleosidase from barley leaves.

[7] Schneider, Z. & Stroiński, A. (1987)

Comprehensive B12: chemistry, biochemistry, nutrition, ecology, medicine. Książka wyd. Walter de Gruyter, Berlin.

Wspomnienie przygotował prof. Andrzej Guranowski

 

 

W dniu 9 listopada 2018 r. zmarł w Gliwcach prof. dr hab. Stanisław Ryszard Szala, naukowiec związany przez całe swoje twórcze życie z Instytutem Onkologii w Gliwicach. 

Swego Ucznia, i Wspólpracownika wspomina Profesor - Senior Mieczyslaw Chorąży.

Pochylamy głowę w zadumie!

 

PROFESSOR STANISŁAW RYSZARD SZALA

16 MAY 1942 - 9 NOVEMBER 2018

 

Non omnis moriar…

Horatio

Professor Stanisław (Stan) Szala was an eminent Polish biologist and long-time research professor at the Maria Skłodowska-Curie Memorial Institute in Gliwice.

He was born during the 2nd World War years in Krzemieniec, a historic town in Eastern Poland (now in Western Ukraine). His youth years were spent in Gorzów Wielkopolski, a city on the western fringes of Poland, where so many Poles relocated after the end of war. He went to a music school and, after graduating from high school, he studied at the Department of Biology and Earth Sciences, University of Łódź, majoring in Biochemistry.

In 1965 he joined the Institute of Oncology in Gliwice. He spent there 43 productive years, starting as an assistant, later a research associate and finally becoming a full-time professor in 1987. During his research years he stayed at the University of Edinburgh, Institut de Biologie Moleculaire (currently Institut Jacques Monod) in Paris, NIH in Bethesda, The Fibiger Laboratory in Copenhagen and The Wistar Institute in Philadelphia.

Professor Stanisław Szala was a long-time Head of the Laboratory of Molecular Biology at the Research Division of the Institute of Oncology in Gliwice and also its Research Director in the nineteen nineties.

His scientific interests gradually evolved at the pace of development of modern molecular biology tools. From identification of repetitive sequences in the rat genome through identification and isolation of genes linked to colon carcinoma, Professor Szala and his team pursued in the nineteen nineties gene therapy and exploration of recombinant antiangiogenic proteins, to gradually move into the emerging field of experimental cancer immunotherapy. He devoted a lot of efforts to studies of therapeutics acting specifically on tumor vasculature.

Professor Szala authored more than 120 research papers, some in the top journals like Nature, PNAS and Gene Therapy. As an educator, he supervised 21 PhD theses and more than 60 Master dissertations. He had an extensive scientific knowledge of cancer biology and both theoretical and practical expertise in several molecular biology techniques. A meticulous, precise and excellent organizer, in his younger years he loved to experiment himself accepting no compromise in research standards. His office door was always open to share knowledge.

Stanisław Szala was a fellow citizen awarded with Gold Cross of Merit and Knight’s Cross of the Order of Polonia Restituta. [...] He was a member of Polish Academy of Arts and Sciences and was recognized with numerous awards from home and foreign institutions.

Beyond that, having been above all a true man of science, he read nonetheless contemporary poetry and prose, and wrote essays himself. He loved classical music, especially Bach’s. He enjoyed unusual forms offered by watercolor painting. Last but not least, being a talented cook, he captivated friends with exotic dishes.

Our senior colleague and friend, he will be missed as man of scientific authority, remembered for his admirable sense of reality but always dreaming high. In his relentless pursuit for knowledge he was a respectable man, not devoid of a great sense of humor.

He passed away, too soon perhaps, on 9th of November 2018.

Nabór kandydatów na ekspertów FNP ma charakter ciągły. Trzecia runda naboru kandydatów

rozpoczęła się 10 października i potrwa do 5 listopada 2018 r. do godz. 12:00.

Szczegółowe informacje znajdują sie pod linkiem: https://www.fnp.org.pl/nabor-ekspertow-fnp-trzecia-runda/

Oddział Toruński zaprasza na otwarte spotkanie naukowe, 26 października o godzinie 11:00 na Wydziale Biologii i Ochrony Środowiska UMK w Toruniu.

Prof. dr hab. Jan Barciszewski z Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN w Poznaniu wygłosi wykład zatytułowany ”Początki molekularnych nauk o życiu. Kontekst
Polski".

 

XXII Gliwickie Spotkania Naukowe już niedługo, w dniach 16 - 17 listopada 2018 r.
Cykliczne wydarzenie naukowe umieszczane od lat w dorocznym, nie tylko polskim kalendarzu konferencyjnych spotkań ma szczegółowy program i znamienitych wykładowców; link poniżej!

banner strona

febs 2019

2018AdvCourse



Z ŻYCIA ODDZIAŁÓW

Profesora Zenona Schneidera wspomina prof. Andrzej Guranowski

W dniu 26. listopada 2018 roku zmarł w Poznaniu prof. dr hab. Zenon Schneider ‒ wieloletni pracownik Katedry Biochemii (przemianowanej przed prawie 20 laty na Katedrę Biochemii i Biotechnologii) kolejno: w Wyższej Szkole Rolniczej i Akademii Rolniczej w Poznaniu. W latach 1972-75 był moim...

więcej więcej

Z ŻYCIA TOWARZYSTWA

Konferencja z okazji 250 rocznicy urodzin Jędrzeja Śniadeckiego, Grodno

Konferencja z okazji 250 rocznicy urodzin Jędrzeja Śniadeckiego, Grodno

W dniach od 7 do 10 listopada delegacja Polskiego Towarzystwa Biochemicznego wzięła udział w trójstronnej konferencji naukowej poświęconej 250 rocznicy urodzin Jędrzeja Śniadeckiego, która odbyła się w Grodnie na Białorusi.

więcej więcej